Gisteren hebben de secretarissen-generaal van Caritas Internationalis, CIDSE en Pax Christi International, lanceerde een krachtige gezamenlijke verklaring getiteld "Pelgrims van hoop voor een rechtvaardige en vreedzame wereld" een webinarDit initiatief werd mogelijk gemaakt door SCIAF, de Schotse ledenorganisatie van CIDSE en lid van Caritas Internationalis.
De kern van de verklaring is een diepe overtuiging: “Er kan geen echte vrede zijn zonder klimaatrechtvaardigheid, en geen klimaatrechtvaardigheid zonder vrede.” Het onderstreept dat ecologische ineenstorting, gewelddadige conflicten en aanhoudende armoede geen geïsoleerde crises zijn, maar "verstrengelde draden van een gedeelde wereldwijde dreiging". De gezamenlijke verklaring stelt ook de logica ter discussie van winstgedreven systemen, zoals die in de fossiele-brandstof-, wapen- en financiële sector, die gedijen op "instabiliteit, ongelijkheid, meedogenloze extractie en oligarchisch vriendjespolitiek".
De volledige tekst van de Engelse versie is hieronder beschikbaar:
Rome, Brussel,
8 September 2025
Als vertegenwoordigers van wereldwijde katholieke netwerken die zich inzetten voor vrede, gerechtigheid en zorg voor de schepping, verenigen wij onze stemmen in de aanloop naar de COP30 in Belém, Brazilië, om een eenvoudige maar dringende waarheid te bevestigen: Er kan geen echte vrede zijn zonder klimaatrechtvaardigheid, en geen klimaatrechtvaardigheid zonder vrede..
De verweven crises van ecologische ineenstorting, een fragmenterende wereldorde en aanhoudende extreme armoede zijn geen parallelle problemen – het zijn verweven draden van een gedeelde wereldwijde dreiging. We worden niet alleen geconfronteerd met een crisis van broeikasgasemissies, een samenloop van grensconflicten of regionale armoedecycli. We worden nu geconfronteerd met een opkomende massale lijdensweg en risico's op toekomstige schade, in stand gehouden door een politiek en economisch systeem dat het risico loopt volledig uit elkaar te vallen. De situatie waarin we ons bevinden is "een gevolg van de collectieve weigering om na te denken over toekomstige generaties" (Laudato Si' 159), hebzucht (LS9), kortzichtigheid (LS32) en om die op te lossen is "een nieuwe en universele solidariteit" nodig (LS14). Zonder actie nu zullen de verweven crises waarmee de planeet wordt geconfronteerd, deze blijven bestendigen en de planeet naar haar donkerste uur leiden, tenzij er een koerswijziging plaatsvindt.
Klimaatverandering verergert conflicten wereldwijd al, en deze gevaarlijke trend zal naar verwachting nog sterker worden naarmate de wereldwijde temperaturen blijven stijgen. De toenemende frequentie en ernst van extreme gebeurtenissen, in combinatie met de verschuiving van de beschikbaarheid van hulpbronnen en het onbewoonbaar maken van land, zullen leiden tot massale gedwongen ontheemding van mensen. Dit kan op zijn beurt leiden tot verdere destabilisatie van kwetsbare regio's en verergering van bestaande spanningen. In deze context is klimaatactie niet alleen een milieu-imperatief, maar ook een essentieel onderdeel van wereldwijde vredesopbouw.
De samenkomende crises van klimaatverandering en wereldwijde veiligheid zijn niet alleen met elkaar verbonden, maar komen ook voort uit dezelfde kortzichtigheid, immoraliteit en gebrekkige logica. Decennialang heeft het najagen van winst boven mensen wereldwijde systemen gevormd en de macht gelegd in de handen van degenen die profiteren van vernietiging en verdeeldheid. De fossiele-brandstof-, wapen- en financiële industrie, gedreven door enorme winstmotieven, hebben een onevenredige invloed uitgeoefend op de politiek, democratische processen verstoord en inspanningen voor klimaatrechtvaardigheid en een vreedzame oplossing belemmerd. Deze industrieën gedijen op instabiliteit, ongelijkheid, meedogenloze extractie en oligarchisch vriendjespolitiek – met als resultaat verschroeide grond, gebroken gemeenschappen en een gewonde wereld.
Vandaag de dag staan we voor gemeenschappelijke uitdagingen die voortkomen uit een gedeelde oorsprong. Een mondiaal systeem dat in toenemende mate wordt gevormd door politieke belangen op de korte termijn en geconcentreerde macht. De besluitvorming wordt gedomineerd door een paar landen en private actoren, ver verwijderd van de gemeenschappen die het zwaarst getroffen worden door conflicten en klimaatverandering. De fundamentele visie van het naoorlogse multilateralisme, waarbij elk land – groot of klein – een stem had in het vormgeven van vrede en vooruitgang, wordt vergeten. Toch is echt multilateralisme, net als de natuur zelf, afhankelijk van evenwicht: net zoals elke soort zijn rol heeft in het ecosysteem, zo heeft ook elk land een gelijke waarde en stem in de wereldorde. De verschuiving naar een "multipolaire" wereld waar "macht het recht maakt" bedreigt niet alleen de hoop op een vreedzame toekomst, maar ook ons collectieve vermogen om de klimaatcrisis aan te pakken. Multilateralisme vraagt veel van machtige landen – bovenal de moed om macht af te staan ten behoeve van het algemeen belang.
Maar net zoals deze crises geworteld zijn in dezelfde logica, kunnen ze overwonnen worden door gedeelde waarden. De weg vooruit moet gegrondvest zijn in de solidariteit tussen volkeren, het algemeen belang van ons gedeelde thuis en het subsidiariteitsbeginsel – ervoor zorgen dat beslissingen zo dicht mogelijk bij de meest getroffenen worden genomen. Bovenal moeten we de voorkeursoptie voor de armen hoog houden, ervoor zorgen dat de meest kwetsbaren als eerste in aanmerking komen voor steun, maar wel de bevoegdheid krijgen om leiding te geven. Het vertalen van deze waarden in actie betekent dat we onze wereldwijde systemen moeten heroverwegen, internationale financiële instellingen moeten hervormen, subsidies voor fossiele brandstoffen moeten afschaffen en prioriteit moeten geven aan door de gemeenschap geleide oplossingen in klimaat- en vredesopbouwstrategieën. Het betekent dat de kennis van inheemse volkeren en hun recht om in harmonie met hun land te leven centraal moeten staan, dat we schuldrechtvaardigheid moeten bevorderen, de exorbitante militaire budgetten moeten verlagen en ervoor moeten zorgen
Inclusieve vertegenwoordiging aan besluitvormingstafels, van de VN tot lokale raden. De morele verplichting is duidelijk, maar de instrumenten liggen binnen handbereik. Deze tijdloze principes uit de katholieke sociale leer bieden niet alleen morele helderheid, maar ook praktische richtlijnen voor het bouwen aan een wereld die zowel vreedzaam als duurzaam is.
Paus Leo XIV herinnert ons eraan dat geweldloosheid, zowel als methode als stijl, de basis vormt voor hoe we de uitdagingen van onze tijd het hoofd bieden. In dit licht wordt actieve geweldloosheid een krachtig antwoord op de crises waarmee we worden geconfronteerd. Gemeenschappen die zich vreedzaam verzetten tegen ontbossing, zich verzetten tegen de winning van grondstoffen en pleiten voor duurzame ontwikkeling, doen dit via geweldloze middelen – organisatie, juridische actie en internationale solidariteit. Deze inspanningen, geworteld in rechtvaardigheid en respect voor de menselijke waardigheid, zijn essentieel voor de transformatie die we nastreven. We bidden dat onze leiders deze geest van geweldloosheid in hun beraadslagingen in herinnering roepen, de verschrikkingen van oorlog in herinnering roepen en opnieuw proberen het geweldloze streven naar vrede centraal te stellen in hun diplomatieke betrekkingen, wetende
dat de toekomst van de planeet ervan afhangt.
Vandaag verheffen wij onze stemmen om ons aan te sluiten bij Paus Leo, andere religieuze leiders en mensen met goede bedoelingen in een koor dat oproept om de aanloop naar oorlog te stoppen, het roer om te gooien, onze passie voor vrede te vernieuwen en er opnieuw in te geloven dat een vreedzame wereld mogelijk is; een groene wereld is mogelijk; een betere wereld is mogelijk.
Alistair Dutton, Caritas Internationalis
Josianne Gauthier, CIDSE
Martha Ines Romero, Pax Christi International
Extra lezen:
Katholieke leiders waarschuwen in aanloop naar COP30: klimaatcrisis kan leiden tot meer oorlog en conflict, Pax Christi International, Caritas Internationalis en CIDSE Persbericht, 9 september 2025
CIDSE-contactpersoon: Giorgio Gotra, Operations & Communication manager, CIDSE (gotra(at)cidse.org)
Omslagfoto: Ethiopische boeren. Credits: James Cave, SCIAF.