De Nigrizia Foundation – opgericht door de Comboni Missionarissen in Italië, waarmee CIDSE nauw samenwerkt – belicht de situatie in Soedan in haar bijdrage aan de openbare raadpleging van de Europese Commissie over de richtlijn inzake due diligence voor duurzaamheid in het bedrijfsleven. Hieronder volgt een Engelse vertaling van het artikel. oorspronkelijk gepubliceerd in het Italiaans op 13 juli 2026. De geuite meningen zijn die van de auteurs.
Europese due diligence: Fondazione Nigrizia brengt de zaak-Soedan onder de aandacht van de Europese Commissie tijdens de raadpleging over de richtlijnen voor de due diligence-richtlijn inzake duurzaamheid van bedrijven..
Fondazione Nigrizia, een stichting opgericht door de Comboni Missionarissen in Italië, heeft deelgenomen aan de open Openbare raadpleging gestart door de Europese Commissie Het ontwikkelen van implementatierichtlijnen voor de Richtlijn inzake due diligence op het gebied van duurzaamheid in het bedrijfsleven (Richtlijn (EU) 2024/1760 – CSDDD).
De raadpleging vormt een belangrijke stap om de richtlijn effectiever en praktischer uitvoerbaar te maken. De wetgeving is het resultaat van jarenlange lobby door maatschappelijke organisaties in heel Europa en het mondiale Zuiden, die pleitten voor strengere regels voor grote bedrijven buiten de EU en binnen de EU die onder de richtlijn vallen.[1]Maar al te vaak blijven mensenrechtenschendingen en milieumisstanden die plaatsvinden in de beginfase van wereldwijde toeleveringsketens onzichtbaar gedurende het gehele productieproces en worden ze uiteindelijk verwerkt in producten die in Europa worden verkocht alsof ze volledig duurzaam zijn.
De afgelopen maanden is het regelgevingskader echter aanzienlijk verzwakt. Via het zogenaamde Omnibus-vereenvoudigingspakket heeft de Europese Commissie een grote vereenvoudiging van de wetgeving inzake duurzaamheid van bedrijven voorgesteld, met als doel de concurrentiepositie van Europese bedrijven te versterken. Een van de meest controversiële wijzigingen is een drastische vermindering van het aantal bedrijven dat onderworpen is aan due diligence-verplichtingen, waardoor deze beperkt blijven tot veel grotere bedrijven dan oorspronkelijk in de richtlijn was voorzien, samen met een versoepeling van diverse monitoringvereisten in de gehele waardeketen.
Gezien de omzettingsfase waarin de richtlijn zich bevindt, blijven maatschappelijke organisaties daarom oproepen om de richtlijn haar vermogen te laten behouden om misbruik door bedrijven te voorkomen en aan te pakken. Om de naleving te vergemakkelijken, is de Europese Commissie wettelijk verplicht om uitgebreide richtlijnen en vrijwillige modelcontractbepalingen te publiceren. De primaire set algemene richtlijnen voor due diligence moet uiterlijk 26 juli 2027 worden gepubliceerd, zodat bedrijven een duidelijk kader hebben vóór de nationale handhavingsdeadlines. Dit is de reden waarom de Commissie een openbare raadpleging heeft geopend voor bedrijven, maatschappelijke organisaties, getroffen gemeenschappen en andere relevante belanghebbenden. De openbare raadpleging biedt een belangrijke mogelijkheid om bij te dragen aan implementatierichtlijnen die ervoor zorgen dat de wetgeving daadwerkelijk effectief blijft. Een specifiek onderdeel van de raadpleging richt zich op conflictgebieden en gebieden met een hoog risico (CAHRA's).
Binnen dit kader heeft Fondazione Nigrizia ETS de aandacht van de Commissie gevestigd op de situatie in Soedan, waarbij de link tussen de aanhoudende oorlog, de verwoestende humanitaire crisis in het land en de illegale goudhandel werd benadrukt.
Volgens de stichting is goud de belangrijkste financieringsbron geworden voor de partijen die bij het conflict betrokken zijn. Een groot deel van de Soedanese goudproductie verlaat het land via smokkelnetwerken en ondoorzichtige handelskanalen, voornamelijk via de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), waar de herkomst van het metaal vaak effectief wordt 'witgewassen' voordat het opnieuw wordt geëxporteerd naar internationale markten, waaronder de Europese Unie.
Onder deze omstandigheden is het duidelijk ontoereikend om de due diligence-verplichtingen te beperken tot directe leveranciers. Goudleveringsketens die hun oorsprong vinden in conflictgebieden omvatten doorgaans meerdere tussenpersonen, handelsondernemingen en raffinaderijen, waardoor het uiterst moeilijk is om het mineraal terug te traceren naar de bron. Bovendien wijzen discrepanties tussen export- en importstatistieken erop dat een aanzienlijk deel van het Soedanese goud het land verlaat zonder officiële registratie, terwijl grote hoeveelheden illegaal gewonnen Afrikaans goud de wereldwijde toeleveringsketens blijven binnenkomen.
Om deze reden roept Fondazione Nigrizia de Europese Commissie op ervoor te zorgen dat in de toekomstige implementatierichtlijnen niet alleen landen die getroffen zijn door gewapende conflicten, maar ook de belangrijkste doorvoer-, raffinage- en handelscentra voor goud, waaronder de Verenigde Arabische Emiraten en, waar van toepassing, Turkije, India en Hongkong, als risicogebieden worden aangemerkt.
De stichting adviseert ook om nieuwe risico-indicatoren ("rode vlaggen") te introduceren om bedrijven te helpen risicovolle toeleveringsketens te identificeren, waaronder:
- Aanzienlijke discrepanties tussen export- en importstatistieken, wat wijst op systematische smokkel;
- Aanhoudend gebrek aan transparantie en traceerbaarheid in de gehele toeleveringsketen;
- Zwakke douanecontroles en ineffectieve onafhankelijke verificatiesystemen;
- Goudmarkten die voornamelijk afhankelijk zijn van contante transacties en opereren onder beperkt toezicht van de regelgevende instanties;
- Bewijs dat de inkomsten uit de handel in mineralen worden gebruikt om gewapende groepen of militaire actoren te financieren;
- Aangetoond onvermogen van overheidsinstanties om illegale mijnbouwstromen te voorkomen en te bestrijden.
Tot slot benadrukt Fondazione Nigrizia dat goud een andere due diligence-aanpak vereist dan andere conflictmineralen zoals tin, tantaal en wolfraam (de zogenaamde 3T-mineralen). De voornaamste risico's liggen niet zozeer bij de mijnbouwlocaties zelf, maar eerder in de daaropvolgende fasen van raffinage, handel en het witwassen van de herkomst van het metaal. Om die reden zou de Europese Unie een specifiek due diligence-regime voor goud moeten instellen dat het toezicht op raffinaderijen, handelscentra en goudproducten versterkt, en dat de bestaande EU-verordening inzake conflictmineralen aanvult in plaats van vervangt.
Contactpersoon voor aanvullende informatie: Fr. Dario Bossi, Fondazione Nigrizia (dario.bossi(at)fondazionenigrizia.it)
Krediet op de omslagfoto: Marco Simoncelli, Archivio Nigrizia
[1] De CSDDD is rechtstreeks van toepassing op grote bedrijven in de EU en daarbuiten die voldoen aan specifieke drempelwaarden voor het aantal werknemers en de omzet, zoals meer dan 1,000 werknemers en een omzet van € 450 miljoen.